Cẩm nang phòng tránh lừa đảo mùa tựu trường 2026

Tháng 8 đến mang theo niềm vui con đỗ đạt, nhưng cũng là thời điểm các gia đình tất bật với trăm khoản thủ tục. Nắm bắt tâm lý nóng ruột, bận rộn và dễ mất bình tĩnh của phụ huynh lẫn tân sinh viên, kẻ gian lại “vào mùa” săn mồi. Dưới đây Chống Lừa Đảo điểm mặt những chiêu trò tinh vi nhất năm nay, bóc trần nguyên nhân sập bẫy và cung cấp cẩm nang thực chiến giúp bạn giữ chặt ví tiền trước mọi tình huống.

1. 5 cái bẫy tinh vi giăng sẵn mùa tựu trường

Không ngừng biến hóa, kẻ lừa đảo thường tập trung vào các kịch bản quen thuộc sau:

• Giả mạo trường học để chiếm đoạt học phí: Chúng lập các website, fanpage hoặc email có giao diện, logo và thông tin tuyển sinh y hệt bản chính, sau đó âm thầm thay đổi số tài khoản hoặc mã QR nhận tiền khiến phụ huynh đinh ninh nộp học phí cho con mà không hay biết.
• Mạo danh cán bộ tuyển sinh, ký túc xá: Kẻ gian gọi điện tự xưng là người của nhà trường hoặc ban quản lý, hối thúc nạn nhân khai báo thông tin cá nhân hoặc nộp gấp “phí giữ chỗ” vào tài khoản cá nhân.
• Chiêu trò phòng trọ giá rẻ ảo: Đăng tải hình ảnh phòng ốc lung linh kèm mức giá rẻ bất ngờ trên mạng xã hội để lừa tiền cọc rồi chặn mọi liên lạc.
• Việc làm thêm “nhẹ nhàng, lương cao”: Nhắm vào học sinh sinh viên muốn kiếm thêm thu nhập qua hình thức cộng tác viên chốt đơn, nhập liệu. Ban đầu, chúng trả hoa hồng sòng phẳng vài lần đầu để tạo lòng tin, sau đó giăng bẫy bắt chuyển tiền “làm nhiệm vụ”, đóng phí đào tạo hoặc ký quỹ rồi ôm tiền tẩu thoát.
• Giả danh công an hối thúc làm căn cước hoặc VNeID: Kẻ gian gọi điện thông báo hồ sơ của con “bị lỗi dữ liệu dân cư”, giục phụ huynh đi làm lại căn cước hoặc kích hoạt VNeID gấp. Chúng đọc vanh vách họ tên, trường lớp, số định danh của cả nhà, thậm chí dùng công nghệ Deepfake để dựng hình ảnh và giọng nói trong cuộc gọi video nhằm tạo lòng tin tuyệt đối trước khi vòi tiền.

Vậy tại sao nhiều người sập bẫy? Kẻ gian luôn dồn bạn vào thế “phải chuyển ngay kẻo lỡ”. Việc chúng đọc đúng tên tuổi, trường lớp không có nghĩa là người thật, mà phần lớn bắt nguồn từ các vụ lộ lọt dữ liệu cá nhân. Đừng nhầm lẫn dữ liệu bị rò rỉ với sự uy tín của cơ quan chức năng.

2. Đổi tư duy phòng vệ: Nhìn quy trình thay vì đoán thật – giả

Công nghệ giả mạo ngày nay tinh vi đến mức mắt thường rất khó phân biệt. Cứ mải đoán “thật hay giả” chỉ khiến bạn thêm rối trí, do đó hãy chuyển hướng quan sát sang hành vi và quy trình. Quy trình chuẩn không bao giờ có chỗ cho sự tùy tiện. Trường học chân chính không bao giờ yêu cầu nộp học phí vào tài khoản cá nhân, không giục chuyển tiền trong vài phút và không bao giờ hỏi mã OTP của bạn. Chỉ cần xuất hiện một dấu hiệu này, hãy xem đó là bẫy.

Bên cạnh đó, việc đa kênh không có nghĩa là thật. Một kịch bản lừa đảo có thể được dàn dựng qua lại giữa tin nhắn, email, chatbot, gọi video, nối tiếp qua Zalo hay Telegram để tạo lòng tin chéo. Khi thông tin dồn dập từ nhiều hướng, hãy tự mình gọi lại số hotline chính thức của trường để kiểm chứng. Hãy nhớ rằng điện thoại là tâm điểm cần bảo vệ bởi đây là nơi lưu giữ định danh, ví điện tử và tài khoản ngân hàng của bạn. Khi hình ảnh và giọng nói không còn đủ độ tin cậy, nguyên tắc vàng là tự chủ động xác thực bằng một kênh độc lập do chính bạn lựa chọn.

3. “Chậm một nhịp”: Bí quyết giữ tiền an toàn

Quy tắc cốt lõi trước mọi yêu cầu chuyển tiền là khựng lại một nhịp và kiểm chứng qua kênh chính thức. Để bảo vệ tài sản của mình, bạn cần ghi nhớ những nguyên tắc quan trọng sau:

• Chỉ qua kênh chính thức: Mọi thao tác tra cứu kết quả, xác nhận nhập học, nộp học phí hay đăng ký ký túc xá chỉ thực hiện trên website, ứng dụng và số tài khoản do trường chính thức công bố.
• Chủ động xác thực khi có thông tin lạ: Tự tìm số điện thoại của trường trên cổng thông tin chính thống để liên hệ, tuyệt đối không bấm vào đường link hay gọi vào số điện thoại do người lạ cung cấp.
• Bảo vệ tuyệt đối thông tin cá nhân: Giữ kín mã OTP, mã PIN và mật khẩu, không quét mã QR lạ hay cài đặt các ứng dụng trôi nổi không rõ nguồn gốc.
• Cẩn trọng với việc thuê trọ và làm thêm: Luôn xem phòng tận nơi, gặp trực tiếp chủ nhà và đọc kỹ hợp đồng. Đơn vị tuyển dụng uy tín không bao giờ bắt cộng tác viên phải đóng phí hay ký quỹ trước để nhận việc.
• Nâng cao cảnh giác với cơ quan chức năng giả mạo: Cơ quan công an không bao giờ gọi điện yêu cầu chuyển tiền hay hối thúc làm thủ tục gấp qua mạng. Nếu gặp trường hợp này, hãy cúp máy và trực tiếp đến cơ quan công an gần nhất để trình báo.
• Nhận diện Deepfake: Cảnh giác với cuộc gọi video nếu thấy hình ảnh giật cục hoặc khẩu hình miệng không khớp tiếng. Các gia đình nên thống nhất trước một mật khẩu riêng để nhận diện người thân trong các tình huống khẩn cấp.

Lỡ sập bẫy phải làm sao? Bạn cần gọi ngay tổng đài ngân hàng để yêu cầu khóa và tra soát giao dịch vừa thực hiện, chụp lại toàn bộ lịch sử tin nhắn, số tài khoản, số điện thoại của kẻ gian và hình ảnh giao dịch làm bằng chứng. Sau đó, hãy đến đồn công an gần nhất để nộp đơn trình báo và nhận hướng dẫn xử lý, đồng thời thay đổi ngay mật khẩu các tài khoản cá nhân, mạng xã hội và ngân hàng liên quan nếu đã lỡ cung cấp thông tin.