Bảo vệ người cao tuổi khỏi lừa đảo: Vai trò của gia đình và cộng đồng - Chongluadao.vn

Các nghiên cứu quốc tế và thực tiễn phòng chống tội phạm đều chỉ ra rằng: Công nghệ chặn lọc chỉ giải quyết được phần ngọn, chính sự quan tâm của gia đình và sự bao bọc của cộng đồng mới là “hàng rào miễn dịch” hiệu quả nhất giúp người cao tuổi chống lại các thủ đoạn lừa đảo tinh vi.

Trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo đang lợi dụng nhiều chiêu trò lừa đảo nhắm vào người lớn tuổi, hãy cùng Chống Lừa Đảo tìm hiểu tầm quan trọng của “lá chắn kép” được tạo bởi gia đình và cộng đồng nhằm bảo vệ người lớn tuổi khỏi những chiêu trò ngày càng tinh vi.

Mục lục bài viết ẩn

1. Vai trò của gia đình: “Tuyến phòng thủ” đầu tiên

1.1. Thiết lập “hàng rào kỹ thuật”

1.2. Liệu pháp “vắc-xin tinh thần”

2. Vai trò của cộng đồng: Mạng lưới an sinh và giáo dục trực quan

2.1. Tổ chức truyền thông tương tác

2.2. Xây dựng “điểm tiếp cận” thông tin

2.3. Mạng lưới “hàng xóm trông nhau”

Vai trò của gia đình: “Tuyến phòng thủ” đầu tiên

Con cháu không chỉ là người hỗ trợ tài chính mà phải trở thành “Cố vấn kỹ thuật” và “Chuyên gia tâm lý” cho ông bà, cha mẹ.

Thiết lập “hàng rào kỹ thuật”

Người cao tuổi thường gặp khó khăn trong thao tác cài đặt, vì vậy con cháu cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ thụ động trên thiết bị của họ:

Dọn dẹp thiết bị: Cài đặt phần mềm diệt virus, các ứng dụng chặn cuộc gọi rác/tin nhắn rác uy tín (Ví dụ: TrueCaller, Whoscall…).
Bảo mật tài khoản:
Thiết lập bảo mật 2 lớp (2FA) cho Zalo, Facebook, Email.
Đổi mật khẩu định kỳ và sử dụng mật khẩu mạnh (tránh dùng ngày sinh, số điện thoại dễ đoán).
Quan trọng: Cài đặt hạn mức chuyển khoản thấp trên ứng dụng ngân hàng (ví dụ: tối đa 5-10 triệu/ngày) để giảm thiểu thiệt hại nếu lỡ bị tấn công.
Giám sát thụ động: Đăng ký dịch vụ thông báo biến động số dư qua số điện thoại của con cái (nếu được sự đồng thuận) để kịp thời phát hiện giao dịch bất thường.

Liệu pháp “vắc-xin tinh thần”

Thường xuyên cập nhật (“Tiêm nhắc lại”): Trong các bữa cơm hoặc cuộc gọi, hãy kể lại các vụ lừa đảo mới xuất hiện trên báo đài. Phân tích rõ: “Tại sao nạn nhân lại tin?”, “Kẻ gian đã nói câu gì?”. Cách kể chuyện này giúp người cao tuổi ghi nhớ lâu hơn là những lời dặn dò khô khan.
Tạo môi trường không phán xét: Khuyến khích ông bà chia sẻ mọi cuộc gọi lạ. Quan trọng nhất là cam kết: “Nếu lỡ có bị lừa, con cháu sẽ cùng giải quyết chứ không trách mắng”. Điều này giúp xóa bỏ tâm lý sợ hãi, giấu giếm khi sự việc xảy ra.

Vai trò của cộng đồng: Mạng lưới an sinh và giáo dục trực quan

Tổ dân phố, Hội Người cao tuổi, Hội Phụ nữ và các tổ chức đoàn thể cần thay đổi phương thức tuyên truyền từ “đọc văn bản” sang các hình thức trực quan, sinh động và gần gũi hơn.

Tổ chức truyền thông tương tác

Mô hình “Sân khấu hóa”: Thay vì các buổi họp khô cứng, hãy tổ chức các buổi diễn tiểu phẩm ngắn (30-60 phút).
- Nội dung: Dựng lại các tình huống lừa đảo điển hình (giả danh công an, bán thuốc thần dược…).
- Diễn viên: Chính là các hội viên người cao tuổi hoặc đoàn thanh niên.
- Hiệu quả: Việc nhìn thấy tận mắt kịch bản lừa đảo giúp NCT dễ dàng hình dung và nhận diện khi gặp tình huống thực tế.
Buổi chia sẻ kinh nghiệm: Mời những người đã từng nhận được cuộc gọi lừa đảo (và đã cảnh giác thoát được) lên chia sẻ câu chuyện của họ. “Người thật việc thật” luôn có sức thuyết phục cao nhất.

Xây dựng “điểm tiếp cận” thông tin

Phân bổ tài liệu tuyên truyền tại các điểm nóng mà người cao tuổi thường xuyên lui tới:

Tờ rơi cầm tay: In bộ quy tắc “5 KHÔNG – 3 NÊN” chữ to, màu sắc rõ ràng để phát tại các buổi họp tổ dân phố.
Poster/Áp phích: Dán tại Nhà văn hóa, Trạm y tế phường, Bảng tin khu dân cư, Chợ truyền thống và đặc biệt là tại Quầy giao dịch ngân hàng/Bưu điện.

Mạng lưới “hàng xóm trông nhau”

Phát huy văn hóa “tình làng nghĩa xóm”. Các tổ dân phố cần quan tâm đặc biệt đến các hộ người cao tuổi sống một mình/neo đơn.
Khuyến khích hàng xóm để mắt khi thấy có người lạ thường xuyên lui tới nhà người cao tuổi hoặc thấy người cao tuổi có biểu hiện lo lắng, hay ra ngân hàng rút tiền bất thường.